Zmiany na rynku nieruchomości
W dniu 23 lutego 2021 r. do Sejmu wpłynął projekt „ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz o Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym”
Na mocy art. 40 obecnie obowiązującej ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego z dnia 16 września 2011 r. Rada Ministrów zobowiązana została do dokonania przeglądu funkcjonowania przepisów tej ustawy oraz do przedłożenia Sejmowi informacji o skutkach jej obowiązywania waz z propozycjami zmian, w terminie 2 lat od dnia jej wejścia w życie. Przegląd ten miał uwidocznić konieczność:
- poprawy skuteczności ochrony nabywców lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego;
- poprawy bezpieczeństwa obrotu prawnego;
- wzrostu poziomu akceptacji regulacji po stronie przedsiębiorców.
Projekt ustawy o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz o Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym, ma być odpowiedzią na pojawiające się wyżej problemy w odniesieniu do aktualnie obowiązującej ustawy.
Założeniem projektu ustawy jest między innymi stworzenie kompleksowego systemu ochrony wpłat nabywcy, w skład którego mają wejść:
- dodatkowe zabezpieczenia dla środków gromadzonych na mieszkaniowym rachunku powierniczym,
- uregulowanie praw i obowiązków stron umowy deweloperskiej na wypadek upadłości banku prowadzącego mieszkaniowy rachunek powierniczy,
- obligatoryjność posiadania przez dewelopera w chwili rozpoczęcia sprzedaży zgody banku lub innego wierzyciela zabezpieczonego hipoteką na bezobciążeniowe wyodrębnienie lokalu mieszkalnego i przeniesienie jego własności po wpłacie pełnej ceny przez nabywcę, jeżeli takie obciążenie istnieje,
- sankcje za brak mieszkaniowego rachunku powierniczego.
Deweloperski Fundusz Gwarancyjny
Deweloper w proponowanym projekcie zobowiązany został do zapewnienia nabywcom jednego ze środków ochrony wpłat dokonywanych przez nabywcę, tj.: otwartego mieszkaniowego rachunku powierniczego lub zamkniętego mieszkaniowego rachunku powierniczego.
W zależności od wybranego środka ochrony, deweloper zobowiązany ma zostać do wpłaty składek na Deweloperski Fundusz Gwarancyjny. Fundusz ten ma na celu ochronę środków wpłacanych przez nabywców w razie upadłości dewelopera lub banku. (obecnie na wypadek upadłości banku środki były wypłacane nabywcy z Bankowego Funduszu Gwarancyjnego).
Zgodnie z proponowanym projektem, nabywca dokonywać będzie wpłat na mieszkaniowy rachunek powierniczy wraz z postępem realizacji przedsięwzięcia deweloperskiego lub zadania inwestycyjnego, wysokość wpłat natomiast uzależniona ma być od faktycznego stopnia realizacji kolejnych etapów przedsięwzięcia deweloperskiego. Wpłaty na mieszkaniowy rachunek powierniczy dokonywane miałyby być po zakończeniu danego etapu przedsięwzięcia deweloperskiego, o czym deweloper informowałby nabywcę. Składki na Deweloperski Fundusz Gwarancyjny będą natomiast odprowadzane od każdej wpłaty nabywcy i nie będą podlegały zwrotowi.
Wyższe koszty deweloperów
Wskazać należy, że projektowane przepisy w swoim założeniu generują wyższego koszty prowadzenia inwestycji budowlanej przez dewelopera.
Deweloper zobowiązany będzie do prowadzenia umowy rachunku powierniczego do dnia zawarcia umowy przeniesienia własności ostatniego lokalu.
Ustawa wskazuje, że wypłata środków z rachunku powierniczego na rachunek bankowy dewelopera nie może nastąpić wcześniej niż po upływie 30 dni od zawarcia umowy deweloperskiej lub umowy przeniesienia własności i po stwierdzeniu zakończenia danego etapu realizacji przedsięwzięcia deweloperskiego lub zadania inwestycyjnego.
Stwierdzenie zakończenia prac będzie możliwe po przeprowadzeniu kontroli przez bank.
Kontrola polegać będzie na ustaleniu przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane, czy deweloper zakończył określony etap realizacji inwestycji, czy deweloper nie zalega z podatkami i składkami na ubezpieczenia społeczne, czy uregulowano zobowiązania pieniężne wobec wykonawców i podwykonawców oraz czy deweloper dokonał wpłaty składki na Deweloperski Fundusz Gwarancyjny.
Koszty wskazanych kontroli bankowych według projektu ma pokrywać deweloper.
Lokale posiadające pozwolenie na użytkowanie
Ustawa objęła również swoimi regulacjami lokale gotowe. W obecnym kształcie ustawa deweloperska obejmuje jedynie sprzedaż lokali, które nie uzyskały jeszcze pozwolenia na użytkowanie. Proponowane zmiany wskazują jednak na to, iż deweloper będzie miał identyczne obowiązki wobec nabywcy lokalu, który uzyskał już pozwolenie na użytkowanie, co wobec nabywcy, który nabywa lokal nieposiadający tego pozwolenia, czyli w np. w momencie, gdy jeszcze nie istnieje. W obu przypadkach konieczne będzie np. przekazanie nabywcy prospektu informacyjnego.
Wady istotne, usunięcie wady na koszt dewelopera
Projekt ustawy przewiduje, że w przypadku uznania, że lokal ma wadę istotną, nabywca będzie mógł odmówić dokonania odbioru. Deweloper wówczas w ciągu 14 dni od podpisania protokołu, zobowiązany będzie do przekazania nabywcy informacji, o tym czy wadę uznał, czy uznania tego odmówił i z jakich przyczyn. Brak takiego oświadczenia przez dewelopera świadczyć będzie o uznaniu wady. Po upływie natomiast ustawowego terminu na usunięcie wady i wyznaczeniu dodatkowego terminu przez nabywcę, nabywca będzie miał prawo do usunięcia wady na koszt dewelopera.
Według projektu ustawy nabywca będzie uprawniony do odstąpienia od umowy w przypadku zaistnienia wady istotnej. Odmowa odbioru ze względu na wadę istotną w ramach powtórnego odbioru wymagać będzie przedstawienia przez nabywcę opinii rzeczoznawcy budowlanego. Uzależnienie możliwości odmowy odbioru od przedłożenia opinii prywatnej, sporządzonej na zlecenie nabywcy może się okazać polem do nadużyć. Uzyskanie tego rodzaju opinii, z góry ukierunkowanej na interes nabywcy nie powinno stanowić bowiem większego problemu.
Instytucja rekompensaty
Projektowane zmiany wprowadzą zapisy na wypadek braku kar umownych i odsetek w umowie deweloperskiej. Według nowej ustawy, w takiej sytuacji deweloper obowiązany będzie wypłacić nabywcy rekompensatę z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania umowy odpowiadającej wysokości odsetek ustawowych przysługujących deweloperowi z tytułu opóźnienia nabywcy w spełnieniu świadczenia pieniężnego, wynikającego z umowy deweloperskiej.
Wstępna ocena proponowanych zmian prowadzi do wniosku, że razem z wprowadzeniem nowej ustawy, na skutek nałożenia na deweloperów szeregu nowych obowiązków i uprawnień nabywców, wysoce prawdopodobnym jest scenariusz, w którym dojdzie do gwałtownego wzrostu i tak wysokich już cen nieruchomości. Część z proponowanych zmian daje nowe uprawnienia nabywcom, którzy jednak wartość finansową tych uprawnień najpewniej odczują w treści umów zawieranych z deweloperami, a przede wszystkim we własnym portfelu.
W dniu 21 maja 2021 r. ustawę przekazano Prezydentowi do podpisu. Jak wynika z informacji zamieszczonych na stronach sejmowych, aktualny status prac nad ustawą pozostaje nadal niezakończony.
W przypadku zainteresowania Państwa bardziej detalicznym opisem ustawy zapraszamy do kontaktu.
Aplikant radcowski
Agnieszka Sobejko
Zobacz również
Wspólnoty mieszkaniowe- wszystko, Co warto o nich wiedzieć
2026-04-01